Εισαγωγή

Τα σημάδια στον παρόντα χρόνο δεν είναι ευοίωνα. Ο κόσμος εμφανίζεται με δύο όψεις, τόσο διακριτές που τρομάζουν:

Από τη μία, η λίστα του Forbes, με τους εκατομμυριούχους, αλλά και οι στήλες των κοσμικών στις εφημερίδες με φωτορεπορτάζ βουλευτών, εφοπλιστών, βιομηχάνων, επιχειρηματιών, φιλάνθρωπων κυριών, δημοσιογράφων, ποδοσφαιριστών, καλλιτεχνών. Όλοι με κοστούμια, όμορφες συνοδούς, αέρα αυτοπεποίθησης, καλές μεταξύ τους σχέσεις, Rolex, και μία λιμουζίνα με οδηγό να τους περιμένει.
Από την άλλη, τα καθημερινά συσσίτια σε εκκλησίες και δήμους, οι προνοιακές υπηρεσίες των Δήμων ασφυκτικά γεμάτες από εκλιπαρούντες για βιβλιάριο απορίας, το ψάξιμο στα σκουπίδια ή μετά το πέρας των λαϊκών αγορών για φαγητό, κορμιά που κείτονται κοιμώμενα στα παγκάκια, νεαροί που αναζητούν «2 ευρώ» για τη δόση τους, μετανάστες στοιβαγμένοι ανά 10άδες σε κελιά, όμορφες δεσποινίδες σκλάβες οίκων ανοχής, παιδιά ανάπηρα που ζητιανεύουν υπό την επιτήρηση προαγωγών, καθαρίστριες χωρίς κανένα εργασιακό δικαίωμα, ψυχιατρικοί ασθενείς και ηλικιωμένοι παραμελημένοι στο δρόμο, επιθέσεις ληστών ακόμη και για ένα 20ευρο, άνεργοι που αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο κ.ο.κ.
Φυσικά υπάρχουν και δύο ενδιάμεσες κοινωνικές «κοινότητες»: αυτών που ανησυχούν και αυτών που κατρακυλούν.
Η πρώτη αποτελείται από ανθρώπους με συναίσθηση, μη ανταγωνιστικούς, με αντίληψη των σπουδαίων αγαθών στη ζωή, που δεν παρασύρονται από τις «σειρήνες» της διαφήμισης και φροντίζουν τους εαυτούς και τους γύρω τους. Οι άνθρωποι αυτοί κατανοούν τη λάθος κατεύθυνση που έχει πάρει η δημόσια ζωή και οι κοινωνία τους, το φωνάζουν και το συζητούν μεταξύ τους, αλλά νιώθουν αδύναμοι να αλλάξουν το οτιδήποτε.
Η δεύτερη «κοινότητα» αποτελείται από την επονομαζόμενη «μεσαία /μικρομεσαία τάξη». Είναι η πολυπληθής ομάδα των απανταχού φραπεδόβιων, με καλό σπορ αμάξι, «γυαλί, μαλλί και παντελόνι Lee…», άπαιχτων χορευτών ζεϊμπέκικου ή τσιφτετελίου στα μπουζουξίδικα, αναχωρούντων κάθε Σαββατοκύριακο για Αράχοβα, Μύκονο, ή Χαλκιδική, με ξυρισμένο και ενίοτε γυμνασμένο σώμα, συχναζόντων σε sports café την ημέρα, ταβέρνα το βραδάκι και night life στα after… Η ομάδα αυτή είναι και η πιο ασταθής, δεδομένου ότι συνεχώς μειώνεται, αφού τα τελευταία χρόνια όλο και πιο συχνά τόσο οι τουριστικοί πράκτορες όσο και οι ιδιοκτήτες μπουζουξίδικων παραπονιούνται για μείωση της πελατείας.
Αναμφισβήτητα, αυτή η κατάσταση σε κάποιους αρέσει. Είναι διεθνώς γνωστό ότι το χάσμα πλουσίων – φτωχών μεγαλώνει, επομένως κάποιοι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι. Και έχουν κάθε λόγο να ενισχύσουν αυτήν την κοινωνική παθογένεια, τουλάχιστον για να διατηρήσουν – αν όχι να αυξήσουν – τα πλούτη τους.
Στους υπολοίπους βέβαια δεν αρέσει. Μόλις τους κάνεις μία ανάλογη συζήτηση παραδέχονται άνευ όρων ότι «κάτι δεν πάει καλά». Γιατί όμως η κατάσταση δεν βελτιώνεται; Γιατί κανείς «δεν κάνει κάτι;».
Η συνέχεια του βιβλίου μας επιχειρεί να απαντήσει σε αυτές τις δύο απλές ερωτήσεις. Περιγράφει τις αφανείς δυνάμεις που κατέκλυσαν σαν δικτατορία την κοινωνία μας (ελληνική και διεθνή), τις μεθόδους και την ύπουλη πλύση εγκεφάλου που χρησιμοποιούν, τα άτομα που στρατολογούνται έναντι αδράς αμοιβής για να τις στηρίζουν. Λόγω μάλιστα της συγγένειας αυτής της στρατηγικής με ανάλογες στρατηγικές προσηλυτισμού των θρησκειών, αυτή η τακτική εξετάζεται σαν θρησκεία, με ιερά κείμενα, αρχιερείς, ιερείς, πιστούς, αμαρτωλούς, εκκλησίες, τιμωρίες, Κόλαση και Παράδεισο.
Για το λόγο αυτό, το πρώτο κεφάλαιο περιγράφει τις θρησκείες (παλιές και τωρινές), τις μεθόδους επέκτασης, τις μεταφυσικές τους θέσεις και τα χαρακτηριστικά των πιστών τους.
Σε αντιπαραβολή με αυτές, το δεύτερο κεφάλαιο περιγράφει το σύγχρονο, κυρίαρχο, και διαρκώς διευρυνόμενο ισχύον κοινωνικό – ιδεολογικό – ηθικό σύστημα αξιών, που λειτουργεί εν είδει θρησκείας και έχει καταφέρει να παραμερίσει όλες τις παρελθούσες ηθικές αξίες και νοοτροπίες.
Στο τρίτο κεφάλαιο περιγράφονται οι συνέπειες του νέου ηθικού – ιδεολογικού συστήματος αξιών στους ανθρώπους, εξηγείται η σημερινή κατάσταση και δίνονται ενδεχόμενες προβλέψεις για το μέλλον των ηθικών αξιών στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.
Τέλος στο έκτο κεφάλαιο γίνεται μία απόπειρα να περιγραφούν τρόποι αντίστασης και αποδέσμευσης – απεξάρτησης από το κυρίαρχο σύστημα με βάση μία πιο ανθρωπιστική, οικολογική και εξελικτική για το σύνολο της κοινωνίας προοπτική.
Ευχή των συγγραφέων είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη και ολοκληρωτική επιστροφή σε μία εξελιγμένη, μορφωμένη, υγιή και συνεργατική κοινωνία.

Οι διασκέψεις κουράζουν, οι σκέψεις γεννούν

Οι άνθρωποι τριγύρω μας τρέχουν. Τρέχουν πολύ. Τρέχουν διαρκώς. Τρέχουν ασταμάτητα. Να προλάβουν. Να προλάβουν τι; Τη δεύτερη δουλειά που θα τους βοηθήσει να εξοφλήσουν κάποιες από τις δόσεις των καταναλωτικών ή των διακοποδανείων (και θα τους αλυσοδέσει πιο σφιχτά στο άρμα των τραπεζών ή των τοκογλύφων); Ή μήπως και την πρώτη, και τη δεύτερη δουλειά που τους δίνουν λιγοστό "αέρα", αφού σωρός κάθε μήνα τα έξοδα: δόση και κοινόχρηστα για το σπίτι, δόση και καύσιμα για το αυτοκίνητο, λογαριασμοί (φως, νερό, τηλέφωνο), (ελληνόγλωσσα και ξενόγλωσσα) φροντιστήρια και ωδεία ή γυμναστήρια και κολυμβητήρια για τους ίδιους και τα παιδιά... Όλα σε δόσεις και με δόσεις; για να βρούμε την ευτυχία, την αγάπη;
Την ίδια στιγμή, ενώ, καθώς δεν υπάρχει χρόνος να βρεθείς με φίλους, οι μαζώξεις των ανθρώπων περιορίστηκαν σε  κουραστικά και ψυχοφθόρα επαγγελματικά μίτινγκ (διασκέψεις), Γιάννη βλέπεις πόση ποσότητα γνώσεων και πληροφοριών μάς κατακλύζουν όλοι, Ιντερνετ και ΜΜΕ, κάθε στιγμή, αλλά από ποιότητα και κύρος άσε το καλύτερα! Και το νερό που (μας προσφέρουν να) πίνουμε δε βρίσκεται Χριστός να μας το κάνει κρασί να ευφρανθούμε, αλλά απευθείας σε ξίδι μετατρέπεται και το καταπίνουμε, θέλοντας και μη, απνευστί, μονορούφι;
Α ρε Γιάννη, τι θυμήθηκα τώρα που σε ξαναπέτυχα φίλε! Όχι τα χρόνια του Ρεθύμνου, τα χρόνια της "Τόλμης και της Γοητείας", της μετά το Ευρωμπάσκετ του '87 γενιάς, των απανωτών εμφανίσεων της "17 Νοέμβρη" δεν έγιναν ποτέ... θύμα εύγεστων λωτών και δε λησμονήθηκαν! Αλλά να, οι φίλοι μας, τότε 20αρηδες και νυν 40αρηδες, έχουνε μπει, ενταχτεί στο σύστημα ή μάλλον αυτό τους έχει απορροφήσει και τους χρησιμοποιεί. Και δεν τους/μας αφήνει ο αγώνας για αξιοπρέπεια και μεροφάι να ξεχωρίσουν/ουμε ότι στη θέση του τριανταφυλλόκηπου, του μπακάλη της γειτονιάς και του θερινού κινηματογράφου και της ερωτικής νεανικής φλόγας τώρα βασιλεύουν άλλοι θεοί, που το πλήθος, αν δεν τους λατρεύεις, σε θεωρεί "αουτ & περιθώριο", η αλυσίδα των σούπερ μάρκετ - πολυεθνικών, το one night και χωρίς συναίσθημα sex και τα πολυσινεμά σε κάτι θεοσκότεινες, αδελφέ μου, πολυπρόσωπες μα ολιγοάνθρωπες αίθουσες και πώς οι πολυκατοικίες καταβροχθίσανε λαίμαργα και αχόρταγα τα χαμηλοτάβανα σπιτάκια της Δραπετσώνας!
Υπάρχει ελπίδα να αλλάξει ο κόσμος; να γυρίσει πίσω στα παλιά και να διανοηθεί να περπατήσει Περβόλια - Ρέθυμνο αργά τη νύχτα ή να τραγουδήσει και να μεθύσει κάτω από το φεγγάρι με φίλους θαταν "ουτοπία" και να το ισχυριστεί κανείς πλέον, αλλ' όμως μπορεί ν' ακούσει ό,τι πραγματικά θέλει η καρδιά του: ίσως τον βοηθήσει να ξαναβρεί το σωστό δρόμο, τον πραγματικό του εαυτό και να ξεφύγει από τις παγίδες που του 'στησαν το εύκολο και γρήγορο κέρδος και η αρχομανία, για να τον ξεγελάσουν...

Πρόλογος

Πάνε 20 χρόνια από τότε που ήμαστε φοιτητές στο Ρέθυμνο. Μετά τις σπουδές χωρίσαμε, σε άλλες σπουδές και πόλεις, σε στρατιωτικές θητείες και επαγγελματικές ασχολίες, και ξαναβρεθήκαμε στο facebook! Διαπιστώσαμε με έκπληξη ότι παρ’ όλο τον ρου των 20 χρόνων, οι βασικές μας ιδέες και οι απόψεις που μας ένωναν, δεν άλλαξαν…
Συζητώντας για τα παλιά, μιλήσαμε με νοσταλγία για εκείνα τα φοιτητικά χρόνια των αρχών του ’90, που ο έρωτας και η ελευθερία είχαν τον πρώτο λόγο, όπως και τα ωτοστόπ ή τα πάρτι στα σπίτια με ποτά ρεφενέ, τα ξενύχτια ακόμη και στις εξεταστικές περιόδους, τις εκδρομές σ‘ όλη την Κρήτη με τον υπνόσακο υπό μάλης, και τις ρακιές με αγκινάρα για πρωινό.
Ενώ σήμερα… Σήμερα οι φοιτητές κάνουν rave party σε μεγάλες σάλες, οι περισσότεροι έχουν δικό τους Ι.Χ., ζουν σε γκαρσονιέρες, φοράν ακριβά ρούχα της μόδας, τα λεφτά δεν τους φτάνουν, οι σπουδές τους είναι αδιάφορες, τους είναι φυσικό να δηλώνουν γκέι, κάνουν χρήση χαπιών για να διασκεδάσουν, περνούν ώρες σερφάροντας, απέχουν από το φοιτητικό κίνημα, και για έρωτα ούτε κουβέντα.
Και να ‘ταν μόνο αυτά. Όλη η κοινωνία άλλαξε! Οι γονείς δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί τα παιδιά τους παίζουν τόσες ώρες game boy και δεν σηκώνονται στο λεωφορείο όταν βλέπουν πρεσβύτερο. Τα παιδιά αδυνατούν να τους κάνουν να καταλάβουν γιατί θέλουν το τελευταίο μοντέλο κινητού τηλεφώνου από την Δ’ δημοτικού για να εντυπωσιάσουν τους συμμαθητές τους…
Η σύζυγος δεν θέλει να αποδεχτεί την αγορά ενός 4x4 ενώ η οικογένεια διαθέτει ήδη δύο αμάξια, παρά την επιμονή του συζύγου της. Ο σύζυγος διαφωνεί με την εβδομαδιαία τακτική επίσκεψη της γυναίκας του για χτένισμα, νύχι και solarium. Οι ηλικιωμένοι δεν μπορούν να αποδεχτούν το ότι είναι «βάρος» και πρέπει να μείνουν σε γηροκομείο, ή το να μη φιλάνε τα εγγόνια τους να μην τους κολλήσουν μικρόβια. Οι νέοι γονείς δεν αποφασίζουν να κάνουν δεύτερο παιδί για να παρέχουν «τα πάντα» στο ήδη υπάρχον.
Όλα αλλάξανε. Στις γειτονιές σταμάτησαν τα παιδικά γέλια, τα οποία ακούγονται πια στους οργανωμένους «παιδότοπους», με τους γονείς να πίνουν απ’ έξω καφέ. Τα παιδιά του δημοτικού δεν παίζουνε μπάλα παρά μόνο σε ενοικιαζόμενα γήπεδα 4x4 και 5x5. Τα ίντερνετ καφέ έχουν γεμίσει έφηβους που παίζουνε ομαδικά παιχνίδια (;) μάχης. Οι δε έφηβες ονειρεύονται να γίνουν μοντέλα, τραγουδίστριες ή τηλεπαρουσιάστριες.
Πως και γιατί άλλαξε έτσι ο κόσμος; Τί μεσολάβησε και από την απόλυτη έκφραση ελευθερίας του Μάη του ’68 φτάσαμε στον ανταγωνισμό της γκλαμουριάς; Ποια είναι τα νέα συστήματα αξιών που επιβάλλουν στον 10χρονο να μη μπορεί να φανταστεί τη ζωή του χωρίς κινητό τηλέφωνο;
Αυτά και άλλα συναφή ερωτήματα επιχειρήσαμε να απαντήσουμε μέσω ανταλλαγής άπειρων διαδικτυακών μηνυμάτων, κειμένων και πειραγμάτων, έως ότου αποφασίσαμε να τα «δέσουμε» σε βιβλίο. Οι παλιοί συνάδελφοι αποφασίσαμε να συγγράψουμε περί της αποκωδικοποίησης των κοινωνικών φαινομένων, και ώ του θαύματος…. Όσο προχωρούσαμε τόσο αντιλαμβανόμασταν πόσα πολλά «παράδοξα - παράλογα» ισχύουν στον σημερινό μας κόσμο, που μας «διαφεύγουν» από την αντίληψη στο κυνήγι της καθημερινότητας.
Κατανοήσαμε ότι ζούμε σ’ ένα περιβάλλον με παραμορφωτικούς καθρέπτες, δεμένοι στην Σπηλιά του Πλάτωνα βλέποντας αντί για την πραγματικότητα «απεικάσματα» και σκιές,. Καιγόμενοι από ανάγκη να μοιραστούμε αυτές τις διαπιστώσεις και να βγει από την αφάνεια αυτό το «αόρατο χέρι» που κινεί τα νήματα, σας παρουσιάζουμε την νέα παγκόσμια θρησκεία, με τους περισσότερους και φανατικότερους οπαδούς παγκοσμίως, το σύστημα αξιών της και τον παράδεισο που υπόσχεται, ώστε να επανεξεταστεί αν η δουλοπρεπής μας στάση απέναντι της είναι δικαιολογημένη ή όχι.
Άλλωστε καθήκον των κοινωνικών επιστημόνων είναι η παρουσίαση των φαινομένων… Η τελική απόφαση για την στάση που θα κρατήσει ο καθένας απέναντι τους είναι προσωπική επιλογή!
Με χαρά θα περιμένουμε τα σχόλια, τις ερωτήσεις και την καλόβουλη κριτική σας.
                                                                                                        Γιώργος Ορφανός            Γιάννης Βελίκης
                                                                                                              Ηράκλειο                       Θεσσαλονίκη